De Weg van Esther

CONCERTVERTELLING in het kader van het 2de
Kamerkorenfestival Hoorn-Oude Muziek Nu
Accademia Amsterdam | Kamerkoor Sine Nomine | Gottfrid van Eck, verteller / acteur

zaterdag 25 mei 2019 | Oosterkerk Hoorn | 19.30 uur
toegang € 12,50 | € 5 (tot 18 jaar)
zangers en dirigenten die optreden in het festival hebben gratis toegang

Na de pauze (21.00 uur) volgt de slotpresentatie van de workshop voor koorzangers olv Michiel Meijer en de masterclass voor koordirigenten olv Jos van Veldhoven. Einde ca 21.45 uur.

Koop hier uw online tickets voor De Weg van Esther
Behalve losse kaarten voor De Weg van Esther kunt u diverse combikaarten voor het festival aanschaffen.
Hier vindt u alle informatie over de kaartverkoop in het Kamerkorenfestival Hoorn-Oude Muziek Nu.

Kamerkoor Sine Nomine en barokensemble Accademia Amsterdam vertellen met acteur Gottfrid van Eck:

De weg van Esther … of de zoektocht naar een nieuw oratorium
Isaac de Pinto is behalve econoom, politiek filosoof, schrijver en directeur van de VOC ook een groot liefhebber van beeldende kunst en muziek. Hij wil een bijzonder concert organiseren ter gelegenheid van het eeuwfeest van de Esnoga, de Portugees-Israëlitische synagoge in Amsterdam waarvan hij bestuurslid is. De Pinto benadert een koor en orkest en gaat op zoek naar composities die het verhaal van de joodse koningin Esther vertellen. Charpentier en Händel schreven allebei een prachtig oratorium gebaseerd op het Bijbelboek Esther, maar er ontbreekt nog een eigentijds werk. Zou er in Nederland geen componist rondlopen die een nieuw oratorium over Esther kan schrijven?

Pintohuis

Isaac’s speurtocht dreigt te mislukken, want het muzikale klimaat in Nederland lijkt niet al te best. Hij reist heel Europa door, speurend naar een geschikte kandidaat. Geld speelt geen enkele rol, want zijn Sefardisch-joodse familie behoort tot de meest succesvolle en rijkste burgers van Amsterdam. Isaac heeft vriendschappelijke contacten in de hoogste kringen en gaat langs bij de Nederlandse prins-stadhouder Willem IV, de Franse filosoof Voltaire en de Pruisische koning Frederik de Grote. Geen van hen kan hem verder helpen. Ten einde raad vertrekt hij naar Italië. Als het daar geen kans van slagen heeft…

En passant vertelt de Pinto het eeuwenoude verhaal van Esther en het bijhorende Poeriemfeest waarin afgerekend wordt met de brute grootvizier Haman die alle Joden in Perzië wilde uitroeien. Maar elke tijd kent zijn eigen Hamans. Zo moesten Isaac’s voorouders ooit wegvluchten uit Lissabon vanwege vervolging door de Portugese inquisitie waarna ze in Antwerpen terechtkwamen. Maar later moesten ze opnieuw de wijk nemen, omdat de katholieke keizer Karel V en hertog Alva het niet zo op Joden in Vlaanderen begrepen hadden. Pas in Holland was de kust veilig en konden de Pinto’s weer voluit als vrome Sefardische Joden gaan leven.

Achtergrond
Het tot de verbeelding sprekende verhaal van Esther is thema in enkele prachtige oratoria. Händels werk is het meest bekende. Het was zo bekend dat er zelfs een Hebreeuwse versie van is gemaakt. In Nederland verwerkte Lidarti dit verhaal tot een oratorium en in Frankrijk componeerde Charpentier een welluidende verklanking.

De uitvoerenden brengen de hoogtepunten uit deze werken samen, afgewisseld door muziek van Joodse componisten, waaronder Salomone Rossi. De geschiedenis van de Sefardische joden (uit Spanje en Portugal) vertoont opvallende parallellen met het Esther-verhaal. Er is sprake van vervolging om hun joodzijn. Er is een jodenvervolger die Haman heet, die je kunt vereenzelvigen met bijvoorbeeld keizer Karel V die de joden wilde verbannen uit zijn rijk of hertog Alva die niet alleen de protestanten maar ook de joden in de Republiek der Nederlanden vervolgde.

Veel Sefardische joden vluchtten weg uit Spanje en Portugal (vooral vanwege de inquisitie) en kwamen in Antwerpen en later vanaf 1604 in Amsterdam terecht. In deze stad konden zij zich vrij vestigen, hoefden ze geen zichtbaar merkteken te dragen en mochten ze hun geloof in het openbaar beleven.

Aan de hand van het levensverhaal van één Sefardische jood, Isaac de Pinto, vertellen de uitvoerenden in het kort de geschiedenis van de Sefardische gemeenschap in Nederland. Door zijn ogen kijken we naar Nederland als het nieuwe Beloofde Land voor veel joden die uit Spanje, Portugal en Antwerpen weggevlucht waren.

De workshop voorafgaand aan de voorstelling verduidelijkt de thematiek en de historische context. Iedereen die geïnteresseerd is om meer over de achtergronden te weten te komen, kan deelnemen. Deelnemers krijgen een actieve rol door mee te zingen of het verhaal uit te beelden op plekken waar dat in het vertelconcert past (uitdelen van Hamansoren en ratelen of klepperen als de naam Haman klinkt).

Artistieke medewerkers
Vocalisten: Sine Nomine
Instrumentaal ensemble en artistiek concept: Accademia Amsterdam
Acteur en teksten: Gottfrid van Eck
Muzikale leiding: Paul Valk

Verhaal
Het Bijbelboek Esther vertelt over de joodse diaspora in het Perzische rijk waar koning Ahasveros op een dag een nieuwe koningin kiest: Esther die eigenlijk Hadassa heet en van joodse huize is, al moet haar afkomst lang geheim blijven. Esther’s oom Mordechai helpt haar met wijze raad om de koning gunstig te stemmen jegens de joden in zijn rijk. Mordechai helpt zijn nicht in het verijdelen van een aanslag op de koning. De grootvizier van koning Ahasveros heet Haman, hij is de schurk in het verhaal. Haman heeft zo’n hekel aan joden dat hij de loten (‘poeriem’ in het Hebreeuws) – vgl. dobbelstenen – werpt om de dag en maand te bepalen waarop alle joden moeten sterven. Door tussenkomst van Esther die Haman ontmaskert in bijzijn van koning Ahasveros, wordt de aanslag op de joden verijdeld.

Sinds die dag vieren joden wereldwijd Poeriem – het zgn. Lotenfeest. Het is de joodse versie van carnaval. Tijdens dat feest vinden verkleedpartijen plaats, worden Hamansoren (koekjes) gegeten en is er verplichte dronkenschap voor elke jood zodat deze het verschil niet meer weet tussen “Gezegend is Mordechai en vervloekt is Haman”. Wanneer het Esther-verhaal wordt voorgelezen mogen kinderen herrie maken (ratelen en klepperen) als de naam van de schurk Haman klinkt. Zijn naam moet zo worden uitgewist.

In het vertelconcert kan er desgewenst interactie met het publiek plaatsvinden: uitdelen van Hamansoren en ratelen of klepperen als de naam Haman klinkt. Daarom is deze ook geschikt als familievoorstelling.
In het oratorium van Lidarti wordt op komische wijze het verhaal van Esther verteld, gezongen en geacteerd.

Repertoire
Salomone Rossi: Wedding Ode, Psalm 137, Madrigaal
Marc Antoine Charpentier: delen uit oratorium Esther
George Frideric Handel: delen uit oratorium Esther
Cristiano Giuseppe Lidarti: delen uit oratorium Esther

Een deel wordt gezongen in het Hebreeuws.

Via deze link kunt u een voorproefje beluisteren.

Curricula Vitae
Accademia Amsterdam werd in 1990 opgericht door hoboïst Onno Verschoor. Het ensemble bestaat uit musici opgeleid in de traditie van de authentieke uitvoeringspraktijk. De leden hebben een uitgebreide concertpraktijk en treden regelmatig op in de bekende Europese barokorkesten.Het ensemble geeft concerten in binnen- en buitenland en nam de succesvolle cd “A Choice Collection of Dances” op. In 2006 was het ensemble de hoofdgast in festival Solomeo in Italië. Deze succesvolle Nederlands-Italiaanse samenwerking leidde tot een cd met kamermuziek van weerszijden van de Alpen, die u via deze website kun kopen. Accademia Amsterdam zoekt het avontuur door bijzondere projecten op te zetten. Met barokdanseres Dorothée Wortelboer organiseerde het ensemble een voorstelling op een binnenvaartschip die onder meer te zien was in het Oerolfestival op Terschelling. In 2013 werden Bachs Goldbergvariaties gespeeld én gezongen(!) samen met kamerkoor PA’dam. Rond Händels leermeester F.W. Zachow initieert Accademia Amsterdam een project, dat de uitvoering en opnamen van al zijn nog niet eerder gehoorde cantates inhoudt. De eerste cd met (kerst)cantates van deze onterecht vergeten componist is te koop via deze website.

U kunt Accademia Amsterdam regelmatig horen in de grote oratoria van Bach en Händel en werkt daarbij samen met bekende dirigenten en koren. Zo werkte het ensemble samen met Sine Nomine in het festival Hoorn – Oude Muziek Nu in de Mariavespers van Monteverdi en voerden beide ensembles Bachs Hohe Messe uit in de Westerkerk in Amsterdam.Sinds 2010 geven musici van Accademia Amsterdam een jaarlijkse zomercursus voor muziekliefhebbers op prachtige historische locaties in Perugia (Italië).

De zangers van Kamerkoor Sine Nomine nemen zuiver en alleen hun stem mee en met elkaar vormen ze de bijzondere koorklank die dit kamerkoor nu al meer dan 40 jaar kenmerkt. De laatste 25 jaar onder de inspirerende leiding van Paul Valk. Niet alleen verrast de koorklank keer op keer, ook de gedurfde programmering is karakteristiek voor Sine Nomine. Het koor zingt muziek uit alle tijden, verstild, uitbundig, a capella of met instrumentale begeleiding, en het gaat geen enkele uitdaging uit de weg. Sine Nomine voert ook grotere werken uit, zoals de Mariavespers van Monteverdi (2014, met barokorkest Accademia Amsterdam), en de Vespers van Rachmaninov (2015) of het Requiem van Howells (2017). In 2016 bestond Sine Nomine 40 jaar en werd Bachs Hohe Messe uitgevoerd (ook met Accademia Amsterdam).

Dirigent Paul Valk studeerde orgel, koordirectie en kerkmuziek aan het Conservatorium en aan het Nederlands Instituut voor Kerkmuziek in Utrecht. Daarnaast specialiseerde hij zich in piano, zang en orkestdirectie. Sinds 1993 is Paul Valk dirigent van Sine Nomine. Daarnaast dirigeert hij twee grote koren: het Amsterdams Gemengd Koor met grote oratoria uitgevoerd in het Amsterdamse Concertgebouw, en Soli Amersfoort. Incidenteel leidt hij als continuospeler vocaal ensemble Octagon uit Utrecht. Met ruim 900 middelbare scholieren voert Paul Valk al een aantal jaren als scratch in de Pieterskerk in Leiden de Messiah van Handel uit. Verder begeleidt hij koren, instrumentalisten en vocalisten op orgel en piano.

Gottfrid van Eck richtte in 1994 klezmerband Mazzeltov op waarmee hij als klarinettist in binnen- en buitenland optreedt (o.a. in Concertgebouw Amsterdam en Cabaret Sauvage Parijs). In 1998 nam hij het initiatief voor trio Wilde Eend om zijn talent voor muziek en verteltheater te combineren. Met dit ensemble speelt hij o.a. joodse klezmer, gipsy, Balkanmuziek en Braziliaanse choro. Daarnaast studeerde hij enkele jaren aan de DJAM voor lichte muziek te Amsterdam.

In 1999 raakte Gottfrid als verhalenverteller en auteur betrokken bij Stadsavonturen, die theatrale producties maakt rondom sagen, legenden en historische verhalen. Gottfrid heeft aan de wieg gestaan van de zgn. Storytrail, een theatrale, interactieve verhalenwandeling waarmee hij actief is in een tiental Nederlandse steden en landgoederen. Met Wilde Eend Producties maakt hij verhalen en (muzikale) vertelvoorstellingen waarbij hij zoekt naar een mengeling van humor en wijsheid, feit en fantasie, geschiedenis en moderniteit.

Regelmatig werkt hij op projectbasis samen met andere theatermakers en vertellers, muzikanten en ensembles. In het recente verleden o.a. met Theater Nomade (Ab Gietelink), Hystrix Producties (Kees van der Zwaard), Storywise (Pauline Seebregts), Storytelling Centre, AJO (beste jeugdorkest van Nederland), Praetorius blokfluitensemble en barokorkest Accademia Amsterdam.

Koop hier uw online tickets voor De Weg van Esther

Kijk hier voor alle informatie over de kaartverkoop in het Kamerkorenfestival Hoorn-Oude Muziek Nu

Naar boven >
Home >