Concert Diskantores


Zaterdag 2 juni 2018
Kapel Koepelkerk Hoorn
13.45 – 14.45 uur
€ 10 | € 7,50 (< 18 jaar & 65+) + bijdrage Kunst met Plezier

Toegangskaarten >
Digiflyer concert

Festival Hoorn – Oude Muziek Nu
Diskantores (Den Haag)
Niels Berentsen, artistieke leiding

Tussen Rome en Den Haag
De Vroegste Nederlandse Polyfonie en Italië

Programma

Kyrie cunctipotens | Gregoriaans
Anon, Gloria | Utrechtse Fragmenten
Martinus Fabri | Een cleyn parabel (Leidse Fragmenten)
Salve Regina | Gregoriaans
Martinus Fabri | Eer ende lof (Leidse Fragmenten)
Anon | Adieu vous di tresdoulche flour (Leidse Fragmenten)
Anon | Ho ho ho, faites chi verser (Leidse Fragmenten)
Martinus Fabri | Nay je cause (Leidse Fragmenten)
Oswald von Wolkenstein | Fröleichen so well wir
Johannes Ciconia | Chi nel servir antico
Hubertus de Salinis | Gloria iubilacio
Hubertus de Salinis | Psallat Chorus/Eximie Pater
Ite missa est | Gregoriaans

Ensemble Diskantores

Oscar Verhaar en Andrew Hallock (countertenors)
Benjamin Jago Larham (tenor)
Niels Berentsen (tenor en artistieke leiding)

Toelichting
Een blik op de geschiedenis van Nederland maakt duidelijk dat dit land in de huidige geografische vorm nog niet zo lang bestaat: namelijk pas sinds de negentiende eeuw. Daarvoor, en met name in de hoge en late middeleeuwen, bestonden de regio’s in de Lage Landen uit verschillende graafschappen en gebieden die afwisselend werden geregeerd door dynastieën uit Frankrijk en Duitsland. De taal, het Middelnederlands dat in het programma van vandaag een centrale rol zal spelen, vormde echter een verbinding tussen deze gebieden waarin ontwikkelingen op het gebied van cultuur en muziek over de politieke grenzen heen konden plaatsvinden.

Alle bewaarde bronnen van meerstemmige muziek uit de noordelijke Lage Landen bestaan uit kleinere collecties van fragmenten. Onderzoek heeft laten zien dat de fragmenten waarschijnlijk zijn ontstaan in de hoofse omgeving van Den Haag en de stedelijke omgeving van Utrecht, hoofdstad van het bisdom Utrecht. Deze twee plaatsen voldoen beiden aan voorwaarden die belangrijk zijn voor het ontstaan en de receptie van complexe, meerstemmige muziek: zowel aan het hof als ook in de bisschopsstad vinden we bovengemiddeld rijke, hoogopgeleide en cultureel geëngageerde individuen.

De steden en hoven in de noordelijke Lage Landen namen actief deel aan het Europese culturele leven. Aan de stukken in de fragmentcollecties is goed te zien dat het internationale repertoire een belangrijke rol speelde. Zo vinden we middeleeuwse tophits van de dichter-componist Guillaume de Machaut (ca. 1300-1377) maar ook zogenaamde contrafracten, melodieën die werden overgenomen van een al bekend stuk en vervolgens voorzien van een nieuwe tekst. N’ay je cause is een dergelijk stuk. De melodie is herkomstig van de beroemde minnezanger Oswald van Wolkenstein; de polyfone zetting met de nieuwe tekst is gecomponeerd door een componist met Nederlandse wortels: Martinus Fabri.

Ongeveer gelijktijdig met het ontstaan van dit Noord-Nederlandse repertoire zien we ook voor het eerst de influx van noordelijke muziek in Italiaanse bronnen: Zo zijn het Gloria iubilacio en het motet Psallat Chorus / Eximie Pater van Hubertus de Salinis overgeleverd in zowel de Utrechtse fragmenten als het Bolognese handschift Q15. Hubertus’ Gloria iubilacio viert—enigszins voorbarig—het oplossen van het ‘westers schisma’ tijdens het concilie van Pisa (1409). Ook de carrière van Johannes Ciconia (Luik ca. 1370, Padua 1412), actief in Rome en Padua, wijst op de vroege Italiaanse appreciatie van noordelijke polyfonie. Van Ciconia klinkt vandaag een driestemmige Italiaanse ballata: Chi nel servir.

Eliane Fankhauser en Niels Berentsen (Maart 2018)

Naar boven >
Kaarten >
Home >